Өкілеттік пен шешім қабылдауды табыстау

Қызметкерге міндетпен бірге шешім қабылдау құқығын да беруге болады. Алайда авторлардың зерттеулері қызметкерлер мұндай сенімді әрдайым қуана қабылдамайтынын көрсетеді. Басшы өзгелерге ауыр тиетін күрделі шешімді бағынышты қызметкерге тапсырса, ол мұны жауапкершілікті өзіне ысыру деп қабылдауы мүмкін. Соның салдарынан басшыға көзқарасы нашарлап, ынтасы төмендейді. Авторлар үш қағиданы ұсынады: салдары негізінен оң болатын шешімдерді беру; қызметкердің рөлі мен тәжірибесіне сай шешімдерді ғана табыстау; өзге адамдардың тағдырына елеулі әсер ететін шешімдерді бермеу. Осы шарттар орындалса, қызметкер өкілеттік беруді басшының жауапкершіліктен қашуы емес, өсу мүмкіндігі мен сенім белгісі ретінде қабылдайды.

★★★★★ Harvard Business Review. Мақала эмпирикалық зерттеулерге негізделген.

Автор басқарушылық шешімді басқа адамға бермес бұрын төрт сұраққа жауап беруді ұсынады. Бұл мәселе жөніндегі ең толық ақпарат кімде? Шешімді стандартты рәсімге айналдыруға бола ма? Басқа адамның көзқарасы шешімді жақсарта ма? Әр шешімнің басшы арқылы өтуі мектеп жұмысын тежеп тұрған жоқ па? Мақалада басшылардың өкілеттік беруге неге қиналатыны да талданады: бақылауды жоғалтқысы келмейді, істі өзім тез әрі жақсы атқарамын деп ойлайды, әр мәселеге араласуға дағдыланған. Мықты басшы қызметкерлердің өзіне тәуелділігін емес, дербестігін дамытады.

★★★★★ Harvard Business Review. Көшбасшылық жөніндегі заманауи зерттеулерге негізделген практикалық материал.

Мақала өкілеттік беруді директордың жүктемесін азайту тәсілі ретінде емес, педагогтер арасынан жаңа көшбасшылар өсіру құралы ретінде қарастырады. Қызметкерге кездейсоқ тапсырмалар емес, басқарушылық тәжірибе беретін мазмұнды жобалар тапсырылғаны жөн. Ол үшін мақсат, күтілетін нәтиже мен мерзім анық болып, тұрақты кері байланыс берілуі керек. Мақалада бәрін өзі істеуге үйренген басшының міндетті басқаға бергенде сезінетін кінәсі де сөз болады. Әр ұсақ-түйекті бақылау талпынысы команданың дамуын тежейді. Ал жауапкершілікті біртіндеп табыстау қызметкерлерді дербес шешім қабылдауға үйретіп, мектептің орнықтылығын арттырады.

★★★★☆ Phi Delta Kappan - білім беру көшбасшылығы мен мектепті басқару саласындағы беделді кәсіби журналдардың бірі.

Автор өкілеттік беруді мектепті басқарудың негізгі тетіктерінің бірі ретінде сипаттап, үш ұғымды ажыратады: өкілеттікті табыстау, жауапкершілікті бөлу және нәтиже үшін басшының жалпы жауапкершілігі. Соңғысы өкілеттік берілгеннен кейін де сақталады. Мақалада өкілеттік беру жүйесін құру қағидалары, қызметкерді таңдау өлшемдері және басшылардың жиі жіберетін қателері берілген. Жүйенің жұмыс істеуі үшін жауапкершілік аймақтары анық белгіленіп, өкілеттік құжатпен бекітілуі және бақылау жұмысқа үнемі араласу арқылы емес, келісілген нәтижелерді қадағалау арқылы жүргізілуі керек.

★★★★☆ Ресейдің рецензияланатын журналында жарияланған, ашық қолжетімді заманауи ғылыми мақала.